Category

श्रेणी: देवी देवता

देवी देवता

माँ सिद्धिदात्री: जीवन-चरित (पुराण-आधारित)

नवदुर्गा के नवम उपास्य रूप के रूप में स्मृत माँ सिद्धिदात्री शक्ति-तत्त्व की कृपामयी धारा हैं, जो साधक को सिद्धि—अर्थात् आध्यात्मिक/योगिक पराक्रम…

Read More →
देवी देवता

माँ महागौरी: जीवन-चरित (पुराण-आधारित)

नवदुर्गा के अष्टम उपास्य रूप के रूप में स्मृत माँ महागौरी शक्ति-तत्त्व की सौम्य, कल्याणमयी और पाप-ताप-हरिणी धारा का प्रतिनिधित्व करती हैं।…

Read More →
देवी देवता

माँ कालरात्रि: जीवन-चरित (पुराण-आधारित)

नवदुर्गा के सातवें उपास्य आयाम के रूप में स्मृत माँ कालरात्रि शक्ति-तत्त्व की उग्र-अभिव्यक्ति हैं—भय, तमस और अधर्म-वृत्तियों का नाश कर साधक…

Read More →
देवी देवता

माँ कात्यायनी: जीवन-चरित (पुराण-आधारित)

माँ कात्यायनी, शक्ति-तत्त्व का वह तेजस्वी आयाम हैं जो धर्म-रक्षा, दैत्य-विनाश और साधक-रक्षा—तीनों को एक साथ प्रत्यक्ष करता है। शाक्त-धारा में आदिशक्ति…

Read More →
देवी देवता

माँ स्कन्दमाता: जीवन-चरित (पुराण-आधारित)

नवदुर्गा के अनुक्रम में स्मृत माँ स्कन्दमाता शक्ति-तत्त्व की मातृ-छाया, धर्म-पालन और वीर्य-सम्बल का आदर्श रूप मानी जाती हैं। “स्कन्द” अर्थात् देवसेनापति…

Read More →
देवी देवता

महर्षि वाल्मीकि: पुराण-आधारित जीवन-चरित

परिचय: कौन हैं महर्षि वाल्मीकि (आदि-कवि) — लेख का उद्देश्य और स्रोत-सीमा भारतीय काव्य-परम्परा में महर्षि वाल्मीकि को ‘आदि-कवि’ के रूप में…

Read More →
देवी देवता

माँ कूष्माण्डा: जीवन-चरित (पुराण-आधारित)

नवदुर्गा के चतुर्थ स्वरूप के रूप में पूज्य माँ कूष्माण्डा शक्ति-तत्त्व की सृष्टि-प्रवर्तक, पालनकारी और भय-नाशिनी धारणा का प्रतिनिधित्व करती हैं। शाक्त-परम्परा…

Read More →
देवी देवता

माँ चन्द्रघण्टा: जीवन-चरित (पुराण-आधारित)

माँ चन्द्रघण्टा नवदुर्गा के तृतीय स्वरूप के रूप में व्यापक रूप से पूजित हैं। शैव और शक्ति—दोनों परम्पराओं में उनकी महिमा वर्णित…

Read More →
देवी देवता

माँ ब्रह्मचारिणी का जीवन‑चरित (पुराणाधारित)

ब्रह्मचर्य, तप और देवी‑तत्त्व पुराण‑परंपरा में देवी के असंख्य नाम और रूप वर्णित हैं। उन्हीं में से एक रूप माँ ब्रह्मचारिणी के…

Read More →
देवी देवता

माँ शैलपुत्री का जीवन‑चरित (पुराणाधारित)

शैल, शक्ति और शैलपुत्री भारतीय पुराण‑परंपरा में देवी की असंख्य उपाधियाँ और रूप वर्णित हैं। उन्हीं में से एक अत्यंत लोकप्रिय और…

Read More →